<html>

<head>
<meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=unicode">
<meta name=Generator content="Microsoft Word 12 (filtered)">
<style>
<!--
 /* Font Definitions */
 @font-face
	{font-family:"Cambria Math";
	panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4;}
 /* Style Definitions */
 p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
	{margin:0cm;
	margin-bottom:.0001pt;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
p
	{margin-right:0cm;
	margin-left:0cm;
	font-size:12.0pt;
	font-family:"Times New Roman","serif";}
.MsoChpDefault
	{font-size:10.0pt;}
@page Section1
	{size:595.3pt 841.9pt;
	margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;}
div.Section1
	{page:Section1;}
-->
</style>

</head>

<body lang=TR>

<div class=Section1>

<p class=MsoNormal align=center style='text-align:center;text-indent:35.45pt'><b><span
style='font-size:16.0pt'>BATILI MÜSLÜMAN ŞİZOFRENİSİ*</span></b></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>&nbsp;</span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>&quot;Dünyevî” ya da “Din ve Dünya” kelimeleri ile
karşılaştığım her yerde, hemen şu “hurmaların tohumlanması/aşılanması” ile
ilgili Hadis-i Şerifi hatırlarım. Pek çok kaynakta rastladığım olay, hafızam
beni yanıltmıyorsa, şöyle: </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Efendimiz Aleyhissalâtvesselâm, erkek çiçek taşıyan
hurma dallarını dişi hurma çiçekleri üzerine çırparak aşılama/tohumlama
yapmakta olan bir topluluğu görünce, tohumlamanın kendiliğinden olacağı
görüşüyle yapılan işin gereksizliğini belirtir. Bunun üzerine o yılki hurmalar
üzerinde bu işlem yapılmaz. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Ancak, hasat mevsimi geldiğinde ürünün oldukça kıt olduğu
görülür. Durum Efendimiz âleyhissalâtvesselama arz olununca, O da “bu, dünya
işi; bildiğiniz gibi yapın” buyurur. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Bu ayırımın gözlemlendiği başkaca olaylar da olsa
gerektir ki, geçmişteki gerçekten “rey sahibi” ulemanın da benzeri ayırımlar
yaptığı olmuştur. Bunun en belirgin olanını “ilimlerin tasnifi” konularında
görürüz, “dinî ilimler-dünyevî ilimler” diye.. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Peki, bu, İslâm’da “din hayatı” ile “dünya hayatı”nın
birbirinden ayrı, kopuk olduğu ve hatta aykırı olabileceği anlamına mı
gelmektedir? </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Bu soruyu yanıtlamak için, ilkin Efendimiz
âleyhissalâtvesselamın kişiliğine bakmamız gerekmektedir. O, hem resul, hem
devlet başkanı, hem komutan, hem diplomat, hem hâkim, hem danışman, hem halk
önderidir; imamdır. Ayrıca kocadır, babadır, dededir, akrabadır, komşudur,
hemşeridir. Yaşanan hayat içinde insanlardan bir insan; herkes için “güzel
örnek” olan bir insandır. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Haliyle de, yaşamın merkezindedir ve tüm toplum O’na
uyarlanmıştır. Bu, üzerinde durulması gereken ilk noktadır. İkinci nokta ise,
O’nun vefatı dolayısıyla ortaya çıkan durumdur. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Konuya “peygamberler miras bırakmaz” Haberinin
ışığında yaklaşalım: O, ne risaletini, ne riyasetini, ne de herhangi başka bir
şeyi “miras” olarak bırakmamıştır. Bıraktığı tek şey vardır; o da “miras”
olarak değil de “emanet” olarak nitelediği Kur’an-ı Kerim’dir. Bu ibareye
Şia’nın “ikinci emanet” olarak Ehlibeyt’i eklemesi üzerine, Sünniler de
“Sünnet”i ekleyip, böylece taraflar “emanet”i ikileme cihetine gitmiş olsalar
da, o emanet tektir ve o da Kur’an-ı Kerim’dir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Ne ise, biz yine konumuza, Efendimiz
âleyhissalâtvesselamın vefatının sonrasına dönelim: </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>O’ndan doğan boşluğu gidermek üzere Ebubekir
seçildiğinde, ister mal/mülk olsun isterse yetki, Efendimiz
âleyhissalâtvesselamın herhangi bir şeyi “miras” bırakmamış olmasından ve
özellikle de halkın seçtiği Hakk’ın seçmiş bulunduğunun yerine kaim
olamayacağından dolayı, kendisine çok bilinçli bir tutumla “halife” unvanı
verilmiştir. Bu, hem sonrasında gelmeyi, hem de O’nu izlemeyi kapsayıcı
anlamlar taşıyan bir kelimedir. Halife, Efendimiz aleyhissalâtvesselamın
yokluğundan doğan boşluğu dolduracak bir “nübüvvet kaymakamlığı” konumuna
yerleştirilmeksizin ve yalnızca bir izleyici olarak toplum içinde, topluma
yönelik bağlamda O’nun görevlerini yürütecek, bir başka deyişle ümmetin umurunu
yüklenecektir. Çünkü, ortada bir miras/varis yok, yalnızca bir halife; bir
izleyici vardır. Risalet/nübüvvet ve haliyle de söz konusu olabilse idi
“veraset” Yüce Allah’ın seçmesinde iken, hilafet halkın seçimi ile
gerçekleşmiştir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Bu gelişmenin ikinci aşaması, belirginliği
dolayısıyla, daha önemlidir: Ömer, “halife” yerine “emirülmüminin” unvanını
kullanmıştır. Yapılan bu değişikliği, tutup da, “Halifet-ül-Halifet-ül-Resul”
gibi uzun bir tamlamanın kullanımındaki güçlüğe bağlar, olayı böylece
değerlendirecek olursak, çok önemli bir noktayı gözden kaçırmış oluruz. Bu
gözden kaçırılmaması gereken noktayı yakalayabilmek için ise, Ashap dönemine
(hatta sonrasına) bakmamız gerekir: </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Devletin işleri (elbette danışmalı ve denetimli
olarak) Ebubekir’e, ardından Ömer’e bırakılmış olmakla birlikte, “din işleri”
yaşayanların “ortak” malı olmuştur. Kur’an öğretenler, Hadis nakledenler, hatta
rey ihsasında bulunanlar eliyle yaşamın İslâm’a uyumluluğu, İslâm’ın yaşama
geçirilmesi yaygın bir alanda sürüp gitmiş ve hiç kimseler de, bu konularda,
(hiç olmuyor anlamında değil, elbet) gidip halifeye ya da halife-i halifeye
başvuruda bulunmamışlardır. Olan şudur ki, Ashap ve onları izleyen tabiin ve
sonrakiler “emanet” bırakılmış olan Kur’an-ı Kerim’i sahiplenmiş olarak, “Örnek
İnsan”da görmüş bulunduklarını aktararak ve yayarak üzerlerine düşeni yaparken,
her biri bir bakıma “halifelik” fonksiyonunu yüklenmişlerdir. Veda Haccı
Hutbesi’ndeki “bu vasiyetimi burada bulunanlar, bulunmayanlara bildirsin;
olabilir ki, bildirilen kimse burada bulunup da işitenden daha iyi anlayarak
muhafaza etmiş olur” gerçeğinin yaşandığı böyle bir toplumda, işte, halkın
dünyevî umurunu omuzlayanlara “emir” denilmesi daha uygun düşmüştür. Ola ki
“Peygamber izleyicisi” anlamı taşıyan “halife” unvanının tek bir kişiye
tevcihinin önü kesilerek, bir bakıma da, “ruhban hiyerarşisi”nin oluşması
engellenmiştir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Şimdi bu tabloya dikkatle bakalım: Bilmeyenlerin
öğrenip yaşamak için sorup soruşturduğu, bilenlerin bildiklerini aktardıkları
ve bu bilgilerle İslâm’ın yaşandığı, yaşamın İslâm’a göre uyarlandığı,
kurgulandığı, gerçekleştirildiği bir Müslüman toplum var. Ve, böyle bir
toplumda Müslümanların din işlerinde kendilerini aydınlatan önderleri/imamları
ile birlikte bir de dünya işlerini yürütmek üzere seçilmiş bulunan “emir”leri
var. Her ikisi de var; çünkü, Müslüman’ın hem din işleri, hem de dünya işleri
var.. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>“Halifelik” görevinin/unvanının “emir” ve (dolayısıyla
da) “imam” diye ayrışması, görüldüğü gibi Efendimiz âleyhissalâtvesselamın hem
yaşamının, hem kişiliğinin, hem miras bırakmamasının, hem de âlimleri “varis”
olarak nitelemesinin, zorunlu, handiyse doğal bir sonucu olarak ortaya
çıkmıştır. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Görüldüğü gibi, Müslüman’ın “Müslüman olarak” din/dinî
işleri ve yine “Müslüman olarak” dünya/dünyevî işleri ve bu işleri omuzlamış
olan imamları ve emirleri var; ama, Müslüman olarak, Müslümanlar olarak… </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Söz buraya gelince iki konuya değinmeden geçmek,
söyleneni eksik bırakmak olacağından, kısaca bunların üzerine de duracağız: </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Birincisi, peygamberlerin mirasının olmayacağını
buyurmuş olan Efendimiz âleyhissalâtvesselamın, diğer taraftan da, “âlimler”
hakkında “varislerim” (vekillerim değil) tanımlamasında bulunması. Demek ki,
Risalet/nübüvvet cihetinden gelen emanet ve dolayısıyla da bu emanetin
gereklerinin yerine getirilmesi bir tür “miras” olarak özellikle âlimlere
bırakılmıştır; “emir”lere değil. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Peki, ya “emirler”?... Cevap hazır: “Nasıl bir idareye
layık iseniz…” İşte, âlimler birer “varis” olmanın bilinciyle bireyleri/toplumu
eğiterek ve yönlendirerek müslümanca bir yaşamın gerçekleşeceği bir ortamı
oluşturup, bunu paylaşacak bir liyakat düzeyine/düzlemine/konumuna
getireceklerdir ve haliyle “emirler” de doğal olarak bu liyakati karşılayacak
kişilikler olarak görevlerini yürüteceklerdir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Yine “peki” diye paragraf açacağız: Peki, bu olmuş
mudur/olmakta mıdır? </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Sorunun cevabını aramak için ister devlet eliyle
kurulmuş (içtihat kapısının kapatıcısı) Nizamiye Medreselerine kadar uzanın,
isterseniz başlangıçlarda gerçekten her şeyiyle yeni bir yapılanma sürecini
yaşayan Osmanlı tarihine kuruluşundan itibaren bakın. İlk dönemlerde halk
önderleri olan âlimlerin süreç içinde divana alınmalarını, şeyhülislâmlık
makamının ihdasını, âlim kellelerinin alınışını, işin ta “şeriat nazırlığı”na
dek vardırılışını izleyin de, âlimin nasıl “din adamı”, “din adamı”nın nasıl
“devlet adamı” ve “devletin adamı” olduğunu görün. “Varisler”, istisnaları var
elbette, kendilerine bırakılan “miras”ı sözüm ona devlet katında sözü, reyi
dinlenir kimseler olarak devleti dine uyarlamak adına “emir”lere peşkeş
çekmişlerdir. Ve, bu süreç içinde de işbu zevattan hatırı sayılır bir bölümü
dini tekellerine alarak, tasavvufî öğretinin de yardımıyla, bir tür de değil,
doğrudan doğruya “ruhbanlık” kurumuna varlık kazandırmışlardır. Bu kurumlaşmayı
görmek ve anlayabilmek için Osmanlı’da âlimlere verilen hiyerarşik unvanları ve
elbette mutasavvıfların hem seyrüsülûkteki, hem de günlük yaşamdaki
“makam”larını ve özellikle emirlerle iç içe yaşayışlarını hatırlamak
yeterlidir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>İkinci noktaya gelince: İnsanımızın bugün yaşamakta
bulunduğu “din” ve “dünya” ilişkisi, buralara bakışı yukarıda belirttiğimiz
“Müslüman’ın din işi, Müslüman’ın dünya işi” türünden bir ayırım değildir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Kısa ve net bir ifadeyle dile getirecek olursak,
günümüz Müslümanlarında kişilik bölünmesi/parçalanması/ikileşmesi söz
konusudur. Bir yandan (hem örgün, hem yaygın, hem salgın) “eğitimleri”
dolayısıyla Batılıya özgü argümanları yaşamı değerlendirmede referans olarak
almaları, diğer yandan da “dinsel” değerlere bağlı kalma çabaları kendilerinde
bir tür şizofrenik yapılanmaya yol açmış olduğundan, “dünya” dediklerinde
“Batılı gözlerini”, “Din” söz konusu olduğunda ise İslâm etiketi yapıştırılmış
bozuk gözlüklerini kullanmakta; bunun sonucu olarak da işbu nevzuhur “Batılı
Müslümanlar”, evet, ancak “sırf Müslüman”a özgü olan, yalnızca onun
yaşayabileceği “din ve dünya ayrılığı/birlikteliği” gerçeğini
yakalayamamaktadırlar. Hatta, “Müslüman Batılı”lar kadar bile.. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Özetlersek: Müslüman’ın elbette dinî işleri/yaşamı da
vardır, dünyevî işleri/yaşamı da. Bunlara ilişkin umur/düzenleme/yürütme ayrı
ellerdedir. Bu ayrı ellerde oluş, âlimlerin peygamber varisi olması
penceresinden bakacak olursak, özellikle ceberut emirlerin zulmünün önünü
kesmek açısından önemlidir. Nitekim, sultanların yalnızca “devlet”in sahibi
değil de “din-u-devlet”in de hamisi olmaları sürecine paralel olarak İslâm’ın
gerçekliği yaşamdan çekilmeğe başlamış; sonunda ortaya bir başka “İslâm”
çıkmıştır. Bugünkü problemimiz de bu kaynaktan akan suların “din” adı altında
hala Müslümanları beslemesinden ileri gelmektedir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Evet, kişisel bağlamda da, Müslüman hem dinî
işlerinde, hem de dünyevî işlerinde “sadece Müslüman”dır. Değil de, din işlerinde
beynimizin Müslüman tarafının, dünyaya ait iş ve işlemlerimizde ise “eğitimli”
Batılı yanının işlevlenmesi sürdükçe, bilelim ki, insanımızın bu “din” ve
“dünya” tartışmasından, çalkantısından, açmazından, ikileminden, sorunundan
kurtulması mümkün olamayacaktır. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>O kadar ki, yalnızca diplomatik alanda görevi
olan/olması gereken İslâm Konferansı Örgütü’ne dinsel bir cüppe giydirilerek
ondan bile “din” adına medet umulacaktır. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Tıpkı, aynı konumda algılanması gereken “hilafet”in
İslâm’ın ya da Müslümanların en başat konusu olarak görülüyor olması gibi..
Evet; İslâm Dünyasının başat sorunu olsa bile, “halifelik” kurumu İslâm’ın ve
de “Müslüman”ın dinsel bağlamda bir sorunu değildir. </span></p>

<p style='margin:0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:35.45pt'><span
style='font-size:11.0pt'>Ve, benzeri sorunların tamamı da, işte, bu “Batılı
Müslüman” kimliğimizden kaynaklanmaktadır. </span></p>

<p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol'>·</span>  </p>

<p class=MsoNormal><span style='font-size:9.0pt'>*Zübeyir YETİK,</span></p>

<p class=MsoNormal><span style='font-size:9.0pt'>Nida Dergisi, </span></p>

<p class=MsoNormal><span style='font-size:9.0pt'>Eylül 2006 Sayı: 109 </span></p>

<p class=MsoNormal>&nbsp;</p>

</div>

</body>

</html>
�